Dialektlər hər bir dilin inkişafında mühüm rol oynayır. Onlar dilin canlı mənbəyi, ədəbi dilin formalaşması və zənginləşməsi üçün əsas dayaq nöqtələrindən biridir. Məhz yerli şivə və dialektlərin zənginliyi sayəsində dil yeni sözlər, ifadələr, intonasiyalar və dil xüsusiyyətləri qazanaraq özünəməxsusluğunu və tarixi köklərini qoruyub saxlayır.

Dialektlərin dilin inkişafına təsiri bir neçə mühüm istiqamətdə özünü göstərir.

İlk növbədə, dialektlər lüğət tərkibinin zənginləşməsinə xidmət edir. Bu gün ümumi istifadədə olan bir çox sözlər vaxtilə yalnız müəyyən bölgələrdə işlədilmişdir. Məişəti, təbiəti, adət-ənənələri və insanların dünyagörüşünü əks etdirən dialekt sözləri dili daha ifadəli, daha dəqiq və daha rəngarəng edir.

Bundan əlavə, dialektlər çox vaxt ədəbi dilin formalaşmasının əsasını təşkil edir. Adətən ədəbi dil müəyyən bir bölgənin danışıq forması üzərində qurulur, lakin zaman keçdikcə digər bölgələrin dil xüsusiyyətlərini də mənimsəyərək ümummilli dilə çevrilir.

Dialektlər həm də tarixin canlı aynasıdır. Onlarda ədəbi dildə artıq işlənməyən qədim sözlər, ifadələr və qrammatik formalar qorunub saxlanılır. Bu isə dilçilərə dilin və xalqın keçmişini daha dərindən öyrənmək imkanı verir.

Dialektlərin digər mühüm xüsusiyyəti onların mədəni kimliyi əks etdirməsidir. Hər bir bölgənin özünəməxsus danışıq tərzi həmin ərazinin tarixini, mədəniyyətini və həyat tərzini yaşadır. Buna görə də canlı xalq danışığı xüsusi emosional çalara və təkrarsız koloritə malikdir.

Bu gün standartlaşma, təhsil və kütləvi informasiya vasitələrinin təsiri nəticəsində bir çox dialektlərin fərqləri tədricən azalır. Bununla belə, onlar hələ də dilin inkişafı üçün mühüm mənbə olaraq qalır, bədii ədəbiyyata, folklora, toponimikaya, onomastikaya və gündəlik danışıq dilinə təsir göstərirlər.

Təəssüf ki, bəzən müəyyən şivə və ya dialektlərə istehza ilə yanaşan insanlara rast gəlinir. Halbuki belə münasibət dilin inkişafına deyil, onun mədəni zənginliyinin azalmasına xidmət edir. Hər bir dialekt xalqın tarixinin, mədəniyyətinin və mənəvi irsinin ayrılmaz hissəsidir.

Azərbaycan dilinin dialektləri və şivələri də xüsusi hörmətə layiqdir. Onlar dilimizin zənginliyini, fonetik və leksik xüsusiyyətlərini qoruyub saxlayır. Bir çox regional danışıq formaları Azərbaycan dilinin quruluşunu və əlifbasının xüsusiyyətlərini daha yaxşı anlamağa kömək edir. Xüsusilə Naxçıvan dialekti tez-tez tələffüzlə yazılışın bir-birinə yaxın olduğu danışıq nümunələrindən biri kimi göstərilir.

Dil müxtəliflik itirdikcə deyil, öz zənginliyini qoruyub saxladıqca güclənir. Buna görə də dialektlərə hörmətlə yanaşmaq, dil irsimizi qorumaq və hər bir danışıq formasının ümumi mədəniyyətimizin dəyərli hissəsi olduğunu unutmamaq vacibdir.

Gəlin dilimizin bütün dialekt və şivələrinə hörmətlə yanaşaq, bir-birimizə anlayış və ehtiram göstərək. Çünki dil müxtəlifliyini qorumaqla biz tariximizi, mədəniyyətimizi və milli yaddaşımızı qoruyuruq.