Azərbaycanda kitabxanaların vəziyyəti uzun illərdir müzakirə olunan, lakin həlli tapılmayan problemlərdən biridir. Ölkənin müxtəlif bölgələrində fəaliyyət göstərən kitabxanaların əksəriyyəti köhnə və baxımsız binalarda yerləşir, maddi-texniki bazası zəifdir, yeni kitab fondları ilə təminat qənaətbəxş deyil. Ən böyük problemlərdən biri isə insanların, xüsusilə də gənclərin kitabxanalardan uzaqlaşmasıdır.

Belə bir şəraitdə cəmiyyət kitabxanaların necə canlandırılacağını, oxucuların bu mədəniyyət ocaqlarına necə cəlb ediləcəyini, kitab fondlarının necə yenilənəcəyini gözlədiyi halda, Mədəniyyət Nazirliyindən fərqli istiqamətdə açıqlama gəldi.

Mədəniyyət naziri Adil Kərimli bildirib ki, bu ildən kitabxanalarda çalışan informasiya texnologiyaları ixtisasları üzrə minə yaxın şəxsin attestasiyası keçiriləcək. Növbəti ildə isə bütövlükdə kitabxana sistemində çalışan əməkdaşların attestasiyası nəzərdə tutulur. Nazir qeyd edib ki, attestasiya nəticəsində peşəkar hesab olunan şəxslər fəaliyyətlərini davam etdirəcək, uyğun hesab edilməyənlər barədə isə qanunvericiliyə uyğun tədbirlər görüləcək.

İlk baxışdan bu qərar kitabxana sistemində peşəkarlığın artırılması kimi təqdim oluna bilər. Lakin məsələ daha dərindən araşdırıldıqda ortaya ciddi suallar çıxır.

Bu gün Azərbaycan kitabxanalarının əsas problemi həqiqətən işçilərdirmi?

Uzun illərdir rayonlarda, kəndlərdə, şəhərlərdə fəaliyyət göstərən kitabxanaçılar çox zaman aşağı maaşla, çətin şəraitdə çalışıblar. Bir çox kitabxanalar qışda istiliksiz, yayda isə yararsız şəraitdə fəaliyyət göstərir. Buna baxmayaraq, həmin insanlar onilliklər ərzində kitab fondlarını qoruyub saxlayıb, minlərlə oxucuya xidmət göstəriblər. İndi isə belə görünür ki, kitabxanaların problemlərinin əsas səbəbi kimi məhz həmin əməkdaşlar göstərilir.

Əslində isə kitabxanaların böhranının səbəbi tamamilə başqa məsələlərdir. Kitabxanalar illərlə diqqətdən kənarda qalıb. Yeni texnologiyaların tətbiqi zəif olub. Oxucular üçün cəlbedici layihələr həyata keçirilməyib. Müasir kitab fondlarının formalaşdırılması istiqamətində ciddi addımlar atılmayıb. Bir çox kitabxanalar bu gün də sovet dövründən qalmış inventar və yanaşmalarla fəaliyyət göstərirlər.

Belə olan halda sual yaranır: Problemi yaradan sistemdirsə, niyə ilk növbədə həmin sistemdə çalışan insanlar hədəfə çevrilir?

Əlbəttə, attestasiya və peşəkarlığın qiymətləndirilməsi hər bir sahədə vacibdir. Lakin bu proses cəzalandırma və işdən uzaqlaşdırma vasitəsinə çevrilməməlidir. Kitabxanaçı yalnız kompüter proqramlarından istifadə edən şəxs deyil. O, həm də kitabları tanıyan, oxucularla işləməyi bacaran, ədəbiyyatı sevən və mədəniyyət daşıyıcısı olan insandır. Bu gün uzun illər kitabxanada çalışan, minlərlə kitabın yerini əzbər bilən, oxuculara düzgün istiqamət verən bir əməkdaşın yerinə sadəcə “Word” proqramında işləməyi bacaran şəxsin gətirilməsi kitabxananın problemlərini həll etməyəcək.

Əksinə, bu yanaşma kitabxanaçılıq təcrübəsinin və peşəkar yaddaşın itirilməsinə səbəb ola bilər.

Kitabxanaların inkişafı üçün ilk növbədə onların maddi-texniki bazası gücləndirilməli, binalar təmir edilməli, elektron xidmətlər genişləndirilməli, müasir kitab fondları yaradılmalı və gənclər üçün maraqlı layihələr həyata keçirilməlidir. Dünyanın inkişaf etmiş ölkələrində kitabxanalar artıq sadəcə kitab saxlanılan yer deyil. Onlar təhsil, mədəniyyət, innovasiya və ictimai fəaliyyət mərkəzlərinə çevriliblər.

Azərbaycanda da kitabxanaları yaşatmaq üçün əsas məqsəd insanları bu məkanlara qaytarmaq olmalıdır. Oxucu olmayan kitabxananın nə qədər attestasiya keçirilməsinin isə heç bir mənası yoxdur.Bizimesr.com