Yeni Azərbaycan Partiyasının VIII Qurultayında Prezident İlham Əliyevin çıxışı xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Çıxışın mahiyyətində Azərbaycanın keçdiyi yolun qiymətləndirilməsi ilə yanaşı, əldə olunmuş nəticələrin qorunması və gələcək inkişaf üçün yeni hədəflərin müəyyənləşdirilməsi dayanır. Səsləndirilən fikirlər yalnız ayrı-ayrı siyasi proseslərin qiymətləndirilməsi ilə məhdudlaşmır. Bu fikirlər müasir Azərbaycanın dövlətçilik modelini, milli maraqlara əsaslanan siyasətini, ərazi bütövlüyünün və suverenliyin bərpasından sonra qarşıda dayanan vəzifələri, təhlükəsizlik məsələlərini, iqtisadi inkişaf perspektivlərini və beynəlxalq münasibətlər sistemində Azərbaycanın mövqeyini əhatə edən geniş siyasi çərçivə yaradır.

Azərbaycan son illərdə öz tarixinin ən mühüm mərhələlərindən birini yaşayır. 2020-ci il Vətən Müharibəsi və 2023-cü ilin sentyabrında həyata keçirilən antiterror tədbirləri nəticəsində ölkəmizin ərazi bütövlüyü və suverenliyi tam bərpa olunub. 8 Noyabrın Zəfər Günü kimi tarixə düşməsi ilə yanaşı, 20 Sentyabr da Azərbaycanın suverenliyinin tam təmin edilməsi baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyan tarixə çevrilib. Bu hadisələr Azərbaycanın müasir tarixində yeni mərhələnin başlanğıcını formalaşdırıb.

Lakin əldə edilmiş Zəfərin əhəmiyyəti yalnız hərbi nəticə ilə ölçülə bilməz. Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpası uzun illər ərzində həyata keçirilmiş siyasi, diplomatik, iqtisadi və hərbi strategiyanın nəticəsidir. Bu baxımdan Zəfər həm böyük tarixi nailiyyət, həm də qarşıya yeni vəzifələr qoyan mühüm mərhələdir. Çünki torpaqların azad olunması ilə yanaşı, həmin nəticələrin qorunması, möhkəmləndirilməsi və Azərbaycanın gələcək inkişafının daha güclü əsaslar üzərində qurulması da dövlət qarşısında dayanan əsas məsələlərdəndir.

Azərbaycanın Zəfərə gedən yolu təsadüfi proses olmayıb. Ölkənin iqtisadi imkanlarının genişləndirilməsi, müdafiə qabiliyyətinin gücləndirilməsi, beynəlxalq əlaqələrin inkişaf etdirilməsi və milli maraqlara əsaslanan xarici siyasətin həyata keçirilməsi bu yolun mühüm tərkib hissələrini təşkil edib. 2020-ci ildən 2023-cü ilə qədərki dövrdə də siyasi, diplomatik və hərbi istiqamətlərdə ardıcıl fəaliyyət davam etdirilib və nəticədə Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün tam bərpası üçün zəruri şərait formalaşıb.

Bu proses göstərdi ki, dövlətin qarşıya qoyduğu strateji məqsədlərə nail olmaq üçün siyasi iradə ilə yanaşı, iqtisadi güc, hərbi potensial, diplomatik imkanlar və milli həmrəylik də vacibdir. Azərbaycanın təcrübəsi sübut edir ki, dövlətçilik yalnız bir sahədə əldə olunan uğurla deyil, müxtəlif istiqamətlərin vahid strategiya çərçivəsində bir-birini tamamlaması ilə möhkəmlənir.

Azərbaycanın bugünkü siyasi və iqtisadi imkanlarının formalaşmasını ölkənin müstəqillik tarixinin əvvəlki mərhələlərindən ayrı təsəvvür etmək mümkün deyil. Ulu Öndər Heydər Əliyevin siyasi irsi bu baxımdan xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Müstəqilliyin ilk illərində Azərbaycanın üzləşdiyi ağır siyasi, iqtisadi və hərbi problemlər dövlətçiliyin qorunmasını əsas vəzifəyə çevirmişdi.

Həmin mürəkkəb mərhələdə dövlət idarəçiliyinin möhkəmləndirilməsi, siyasi sabitliyin təmin edilməsi, iqtisadiyyatın bərpası və Azərbaycanın beynəlxalq mövqelərinin gücləndirilməsi istiqamətində mühüm addımlar atıldı. “Əsrin müqaviləsi”nin imzalanması ilə ölkənin enerji strategiyasının əsası daha da möhkəmləndi, xarici investisiyaların cəlb olunması üçün geniş imkanlar yarandı və Azərbaycanın iqtisadi potensialının gələcək inkişafı üçün mühüm maliyyə bazası formalaşdı.

Bu baxımdan siyasi sabitlik, iqtisadi güc və müdafiə qabiliyyəti bir-birindən ayrı anlayışlar deyil. Onlar dövlətin müstəqilliyini və milli maraqlarını qoruyan vahid sistemin əsas elementləridir. Azərbaycanın son otuz ildən artıq müddətdə keçdiyi inkişaf yolu bunu aydın şəkildə nümayiş etdirir.

Bu gün beynəlxalq münasibətlər sistemində baş verən proseslər təhlükəsizlik məsələlərinin əhəmiyyətini daha da artırır. Dünyanın müxtəlif bölgələrində münaqişələrin, hərbi qarşıdurmaların və geosiyasi gərginliklərin davam etməsi dövlətlərin öz müdafiə və təhlükəsizlik imkanlarını daim gücləndirməsini zəruri edir.

Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü və suverenliyini bərpa etməsinə baxmayaraq, müdafiə qabiliyyətinin daha da gücləndirilməsi aktual olaraq qalır. Çünki müasir dünyada sülhün və sabitliyin qorunmasının mühüm şərtlərindən biri dövlətin öz təhlükəsizliyini təmin etmək imkanına malik olmasıdır. Güclü ordu və güclü dövlət Azərbaycanın təhlükəsizlik siyasətinin əsas dayaqları sırasında qalır.

Bununla yanaşı, təhlükəsizlik anlayışı artıq yalnız hərbi sahə ilə məhdudlaşmır. İnformasiya texnologiyalarının, rəqəmsal platformaların və süni intellektin sürətli inkişafı yeni təhlükəsizlik çağırışları meydana çıxarır. İnformasiya mühiti, kiberməkan və ideoloji təsirlər də milli təhlükəsizlik siyasətinin mühüm istiqamətlərinə çevrilib.

Bu baxımdan informasiya təhlükəsizliyi və cəmiyyətin informasiya savadlılığı xüsusi əhəmiyyət daşıyır. İnternet və sosial şəbəkələr insanların məlumat əldə etmək imkanlarını genişləndirsə də, eyni zamanda dezinformasiya, saxta xəbərlər və məqsədli manipulyasiyalar üçün də geniş imkanlar yaradır. Belə bir şəraitdə cəmiyyətin bu təsirlərə qarşı dayanıqlığının artırılması mühüm vəzifədir.

Burada təhsilin və biliyin rolu xüsusilə böyükdür. Savadlı, dünyagörüşlü və analitik düşünmə qabiliyyətinə malik cəmiyyət yanlış və manipulyativ məlumatları daha düzgün qiymətləndirmək imkanına sahib olur. Bu baxımdan təhsil yalnız iqtisadi inkişaf və insan kapitalının formalaşdırılması üçün deyil, həm də milli təhlükəsizliyin və ictimai dayanıqlığın təmin edilməsi baxımından strateji əhəmiyyət daşıyır.

Gənc nəslin Azərbaycan tarixini, müstəqillik dövründə ölkənin keçdiyi mürəkkəb yolu, Qarabağ həqiqətlərini və Zəfərin əhəmiyyətini düzgün öyrənməsi də bu prosesin mühüm hissəsidir. Milli yaddaşın qorunması və dövlətçilik düşüncəsinin gücləndirilməsi gələcək nəsillərin ölkənin inkişafında daha fəal rol oynamasına imkan verəcək.

Azərbaycanın beynəlxalq mövqeyinin möhkəmlənməsində müstəqil xarici siyasət də mühüm rol oynayır. Azərbaycan müxtəlif dövlətlərlə və beynəlxalq təşkilatlarla əməkdaşlıq edir, lakin öz xarici siyasətini milli maraqlar və dövlətçilik prinsipləri əsasında qurur. Bu yanaşma ölkənin beynəlxalq münasibətlər sistemində müstəqil mövqeyinin qorunmasına imkan verir.

Azərbaycanın müxtəlif siyasi və iqtisadi mərkəzlərlə əlaqələrinin inkişaf etdirilməsi, Mərkəzi Asiya dövlətləri ilə münasibətlərin genişləndirilməsi, İslam dünyasında fəal iştirak, Avropa və Asiya ölkələri ilə strateji tərəfdaşlığın möhkəmləndirilməsi ölkənin çoxşaxəli xarici siyasətinin mühüm istiqamətlərindəndir.

Bu siyasətin əsas xüsusiyyətlərindən biri Azərbaycanın etibarlı tərəfdaş kimi mövqeyinin möhkəmlənməsidir. Beynəlxalq münasibətlərdə dövlətin siyasi mövqeyinin etibarlılığı onun sözünün və imzasının arxasında dayanması ilə ölçülür. Azərbaycanın müxtəlif beynəlxalq platformalarda fəal iştirakı və üzərinə götürdüyü öhdəliklərə münasibəti də bu baxımdan əhəmiyyətlidir.

Güclü dövlətin siyasi müstəqilliyi, eyni zamanda, onun iqtisadi imkanları ilə birbaşa bağlıdır. Azərbaycanın qarşıdakı dövrdə əsas vəzifələrindən biri iqtisadi inkişafın davamlılığını təmin etmək, investisiya imkanlarını genişləndirmək, qeyri-neft sektorunun inkişafını sürətləndirmək və sosial rifahın daha da yüksəldilməsidir.

İqtisadi və maliyyə sabitliyi dövlətin həm sosial siyasətini davam etdirməsi, həm də strateji layihələri maliyyələşdirməsi üçün mühüm imkan yaradır. Əməkhaqqı, pensiya və sosial müavinətlərin artırılması istiqamətində həyata keçirilən tədbirlərin davamlı olması üçün iqtisadi artımın təmin edilməsi vacibdir.

Azərbaycanın enerji potensialı da ölkənin iqtisadi və geosiyasi əhəmiyyətini artıran əsas amillərdəndir. Neft və qazla yanaşı, elektrik enerjisi istehsalı, bərpaolunan enerji mənbələrinin inkişafı və enerji ixrac imkanlarının genişləndirilməsi Azərbaycanın regional və beynəlxalq enerji təhlükəsizliyində rolunu daha da artırır.

Nəqliyyat və logistika imkanları da Azərbaycanın gələcək inkişafında xüsusi yer tutur. Orta Dəhliz və Şimal-Cənub nəqliyyat dəhlizi Azərbaycanın coğrafi mövqeyini mühüm iqtisadi üstünlüyə çevirir. Bu imkanların inkişafı yalnız tranzit gəlirlərinin artmasına deyil, yeni logistika mərkəzlərinin yaradılmasına, məşğulluğun genişlənməsinə və Azərbaycanın regional iqtisadi əlaqələrdə rolunun güclənməsinə xidmət edir.

Azərbaycanın qarşısında duran ən mühüm vəzifələrdən biri isə işğaldan azad edilmiş ərazilərin bərpası və keçmiş məcburi köçkünlərin doğma torpaqlarına qayıdışının təmin edilməsidir.

Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda həyata keçirilən genişmiqyaslı quruculuq işləri Azərbaycanın qarşısında yeni inkişaf imkanları açır. Burada yolların, məktəblərin, xəstəxanaların, enerji və kommunikasiya sistemlərinin yaradılması ilə yanaşı, yeni yaşayış məntəqələrinin salınması və iqtisadi potensialın üzə çıxarılması istiqamətində də mühüm layihələr həyata keçirilir.

“Böyük Qayıdış” proqramı bu prosesin ən mühüm istiqamətlərindən biridir. Uzun illər doğma torpaqlarından ayrı düşmüş insanların öz yurdlarına qayıtması yalnız sosial məsələnin həlli deyil, həm də tarixi ədalətin bərpasının mühüm ifadəsidir.

Qarabağ və Şərqi Zəngəzurun bərpası Azərbaycanın gələcək iqtisadi inkişafı üçün də geniş imkanlar yaradır. Bu ərazilərin kənd təsərrüfatı, turizm, enerji, logistika və digər sahələr üzrə potensialının reallaşdırılması ölkənin iqtisadi inkişafının yeni istiqamətlərini formalaşdıra bilər.

Bütün bunlarla yanaşı, Azərbaycanın qarşısında dayanan əsas məsələlərdən biri əldə olunmuş tarixi nəticələrin qorunması və yeni reallıqlar şəraitində ölkənin inkişafının davam etdirilməsidir. Zəfər Azərbaycanın tarixində böyük dönüş nöqtəsidir, lakin bu Zəfərin yaratdığı imkanlardan səmərəli istifadə etmək də ən az onun əldə olunması qədər mühüm məsələdir.

Yeni mərhələdə dövlət qarşısında duran vəzifələr daha çoxşaxəlidir. Güclü müdafiə sistemi, dayanıqlı iqtisadiyyat, yüksək səviyyəli təhsil, müasir informasiya siyasəti, fəal diplomatiya, sosial rifah və milli həmrəylik bir-birini tamamlamalıdır.

Azərbaycan artıq ərazi bütövlüyü və suverenliyi bərpa edilmiş dövlət kimi yeni siyasi və iqtisadi reallıqlar şəraitində fəaliyyət göstərir. Bu reallıq ölkənin qarşısında yeni hədəflər müəyyənləşdirir. Əsas məqsəd əldə edilmiş Zəfəri möhkəmləndirmək, sülh və sabitliyi qorumaq, iqtisadi inkişafı sürətləndirmək, insan kapitalını gücləndirmək və Azərbaycanın beynəlxalq mövqeyini daha da möhkəmləndirməkdir.

Son illərin təcrübəsi göstərir ki, Azərbaycan strateji məqsədlərini ardıcıl şəkildə həyata keçirmək imkanına malikdir. Bunun əsas dayaqları güclü dövlətçilik, milli birlik, iqtisadi müstəqillik, hərbi qüdrət, insan kapitalı və müstəqil xarici siyasətdir.

Bu gün Azərbaycanın qarşısında yeni imkanlarla yanaşı, yeni çağırışlar da var. Dünyada geosiyasi proseslər sürətlə dəyişir, təhlükəsizlik anlayışı yeni məzmun qazanır, iqtisadi rəqabət güclənir və informasiya mühiti dövlətlərin qarşılıqlı münasibətlərində getdikcə daha böyük rol oynayır. Belə bir şəraitdə Azərbaycanın öz milli maraqlarını qoruyaraq inkişaf yolunu davam etdirməsi strateji əhəmiyyət daşıyır.

Azərbaycanın yeni mərhələsinin əsas məqsədi yalnız əldə edilmiş nailiyyətləri qorumaq deyil, həmin nailiyyətləri davamlı inkişafın möhkəm təməlinə çevirməkdir. Zəfərdən sonra qarşıda duran əsas vəzifə sülhü möhkəmləndirmək, iqtisadi və siyasi gücü artırmaq, insanların rifahını yüksəltmək və Azərbaycanın gələcəyini daha etibarlı əsaslar üzərində qurmaqdır.

Bu mənada Prezident İlham Əliyevin çıxışında səsləndirilən fikirlər Azərbaycanın qarşıdakı dövr üçün strateji inkişaf xəttinin əsas istiqamətlərini anlamaq baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Həmin istiqamətlərin mərkəzində isə güclü dövlət, təhlükəsiz və sabit Azərbaycan, davamlı iqtisadi inkişaf, yüksək insan kapitalı, milli maraqlara əsaslanan müstəqil siyasət və Zəfərlə formalaşmış yeni reallıqların daha da möhkəmləndirilməsi dayanır.

Şahin Seyidzadə

Milli Məclisin deputatı